Van Stadsfonds naar Buurtfonds
Alles is lokaal. Zeker de buurt waarin je woont of onderneemt.
Inwoners en ondernemers weten vaak als geen ander wat er in hun eigen buurt of dorp nodig is. Waar voorzieningen ontbreken, waar de openbare ruimte beter kan en welke ideeën hun omgeving sterker, aantrekkelijker en leefbaarder kunnen maken. Toch wordt geld dat lokaal wordt opgebracht nu op gemeentelijk niveau gebundeld en verdeeld. Dorp voor Dorp wil dat dichter bij de buurt organiseren.
Niet één fonds voor de hele gemeente, maar Buurtfondsen, waarbij buurten en dorpen veel meer invloed krijgen op het geld dat in hun eigen omgeving wordt opgebracht en besteed.
Want wat nodig is in het centrum van Hilversum kan heel iets anders zijn dan wat nodig is in Kortenhoef, Nederhorst den Berg, Kerkelanden of op een bedrijventerrein.
Iedere buurt heeft zijn eigen kansen, problemen en prioriteiten.
Hoe werkt het nu?
Via het huidige Stadsfonds dragen ondernemers bij aan een gezamenlijk fonds voor de gemeente. Vanuit dat fonds kunnen initiatieven worden gefinancierd die bijdragen aan de lokale economie en leefomgeving.
Het idee daarachter — gezamenlijk investeren in een aantrekkelijke omgeving — vinden wij waardevol.
Maar Dorp voor Dorp stelt een andere vraag:
Waarom het geld eerst centraal organiseren als veel van de beste ideeën juist lokaal ontstaan?
Wij willen daarom de stap maken van Stadsfonds naar Buurtfonds.
Niet omdat gezamenlijk investeren moet verdwijnen, maar omdat ondernemers en inwoners dichter bij de besteding van dat geld moeten komen te staan.
Geld uit de buurt, meer zeggenschap voor de buurt
Lokale ondernemers kennen hun omgeving goed. Maar dat geldt net zo goed voor de mensen die er wonen, verenigingen, vrijwilligers en andere lokale organisaties.
Zij zien dagelijks waar kansen liggen en waar iets ontbreekt. Een bankje op de juiste plek, meer groen, een ontmoetingsplek, een activiteit die mensen bij elkaar brengt of een investering waardoor een winkelstraat of bedrijventerrein aantrekkelijker wordt.
Daarom vinden wij dat inwoners en ondernemers veel meer invloed moeten krijgen op de besteding van middelen voor hun eigen omgeving.
Ondernemers houden daarbij een belangrijke positie. Zij dragen via het huidige systeem financieel bij en weten wat nodig is voor een gezond ondernemersklimaat. Maar een buurt is méér dan haar winkels en bedrijven.
Het Buurtfonds moet daarom de verbinding leggen tussen lokale economie, leefbaarheid en de mensen die er wonen en werken.
De gemeente blijft verantwoordelijk voor duidelijke kaders en toezicht op een zorgvuldige en rechtmatige besteding van de middelen.
Lokale zeggenschap betekent voor ons namelijk niet: geen controle.
Het betekent: beslissingen nemen op het laagste niveau waarop dat verantwoord kan.
Niet iedere buurt is hetzelfde
Een belangrijk verschil met één gemeentebreed fonds is dat wij ruimte willen voor maatwerk per buurt of dorp.
Ook de bijdrage van ondernemers aan een Buurtfonds moet daarom per gebied kunnen verschillen.
Want niet iedere lokale economie staat er hetzelfde voor.
In een sterk winkelgebied kunnen ondernemers gezamenlijk besluiten extra te investeren in bijvoorbeeld uitstraling, evenementen, veiligheid of promotie.
In een gebied waar ondernemers het juist moeilijk hebben, kan een hoge verplichte bijdrage averechts werken. Daar kan de prioriteit juist liggen bij het behouden van winkels en bedrijven en het versterken van de lokale economie.
Gelijke regels zijn niet altijd hetzelfde als een eerlijke uitkomst.
Wij willen daarom kijken naar wat een gebied daadwerkelijk nodig heeft.
Ondernemers én buurt
Een aantrekkelijke buurt bestaat niet alleen uit ondernemers.
Er wonen mensen. Er zijn verenigingen, maatschappelijke organisaties, scholen en vrijwilligers. Zij gebruiken dezelfde omgeving en zien soms andere kansen en behoeften.
Daarom noemen wij het bewust geen ondernemersfonds per wijk, maar een Buurtfonds.
Ondernemers spelen daarin een belangrijke rol. Zij dragen financieel bij, investeren in hun omgeving en weten wat nodig is voor een sterk lokaal ondernemersklimaat. Maar wanneer plannen de bredere leefomgeving raken, moeten ook inwoners en lokale organisaties kunnen meepraten.
Want een aantrekkelijk plein, meer groen, een ontmoetingsplek, een evenement of een levendige winkelstraat is niet alleen goed voor ondernemers.
Het draagt ook bij aan ontmoeting, leefbaarheid, lokale voorzieningen en de verbondenheid in een buurt of dorp.
Een Buurtfonds verbindt daarom lokale economie met lokale leefbaarheid.
Waar kan een Buurtfonds aan worden besteed?
De behoeften verschillen per gebied. Juist daarom moet niet vanuit het gemeentehuis vooraf tot in detail worden bepaald wat ieder Buurtfonds moet doen.
Je kunt bijvoorbeeld denken aan:
- voorzieningen in de buurt, zoals bankjes, openbare toiletten en ontmoetingsplekken;
- vergroening en verfraaiing, zoals bomen, planten, bloembakken en andere verbeteringen van de openbare ruimte;
- onderhoud en verbetering van de leefomgeving, waar dit binnen de afspraken met de gemeente lokaal georganiseerd kan worden;
- lokale evenementen en activiteiten die inwoners, ondernemers en verenigingen bij elkaar brengen;
- een dorpshuis, buurthuis of andere ontmoetingsplek en activiteiten die daar plaatsvinden;
- veiligheid en leefbaarheid, bijvoorbeeld initiatieven rond verlichting, nette straten of veilige ontmoetingsplekken;
- sport, spel, cultuur en recreatie in de eigen buurt;
- gezamenlijke initiatieven van lokale ondernemers, bijvoorbeeld om een winkelgebied of bedrijventerrein aantrekkelijker te maken;
- lokale thema's die inwoners zelf belangrijk vinden, van natuur en cultuur tot spelen en duurzaamheid;
- en vooral: goede ideeën uit de buurt die nu misschien blijven liggen omdat er geen lokaal budget voor beschikbaar is.
Van een extra bankje tot een buurtactiviteit en van meer groen tot een ontmoetingsplek: kleine lokale investeringen kunnen een groot verschil maken in hoe mensen hun buurt ervaren.
Een Buurtfonds krijgt dus geen standaard boodschappenlijst vanuit het gemeentehuis. Wat in Kortenhoef nodig is, hoeft niet hetzelfde te zijn als wat in Hilversum-Centrum, Kerkelanden of Nederhorst den Berg nodig is. De kracht van het Buurtfonds is juist dat inwoners en ondernemers zelf kunnen aangeven waar hun omgeving het meeste bij gebaat is.
Niet ieder Buurtfonds hoeft dus hetzelfde te doen.
Dat is juist de bedoeling.
Lokale economie is meer dan omzet
Sterke lokale ondernemers hebben betekenis voor een hele gemeenschap.
Een winkelstraat met leegstaande panden heeft invloed op de uitstraling van een buurt. Een dorp waar voorzieningen verdwijnen, verliest plekken waar mensen elkaar tegenkomen. Een goed functionerend bedrijventerrein biedt werkgelegenheid en trekt nieuwe bedrijvigheid aan.
Andersom kan een aantrekkelijke omgeving weer nieuwe ondernemers en investeringen aantrekken.
Zo ontstaat een wisselwerking:
sterke ondernemers versterken hun omgeving en een sterke omgeving helpt ondernemers groeien.
Daarom zien wij lokaal economisch beleid niet als iets dat losstaat van leefbaarheid.
Een levendige buurt betekent ook ontmoeting, voorzieningen, werkgelegenheid en sociale samenhang.
Lokaal beslissen betekent ook lokaal verantwoorden
Meer zeggenschap over geld betekent ook verantwoordelijkheid voor de manier waarop het wordt besteed.
Daarom willen wij dat voor ieder Buurtfonds duidelijk zichtbaar is:
Hoeveel geld komt er binnen? Waar wordt het aan besteed? Wie heeft een aanvraag gedaan? Waarom is een project wel of niet toegekend? En wat heeft de investering uiteindelijk opgeleverd?
De gemeente houdt toezicht op een rechtmatige en zorgvuldige besteding van de middelen.
En de financiële informatie van de Buurtfondsen moet voor ondernemers en inwoners eenvoudig toegankelijk zijn.
Daarmee sluit dit voorstel rechtstreeks aan op ons uitgangspunt van de meest transparante gemeente van Nederland.
Lokale zeggenschap en transparantie horen bij elkaar.
Daarom wil Dorp voor Dorp:
- het huidige model van één centraal Stadsfonds vervangen door Buurtfondsen;
- geld en beslissingsmacht dichter brengen bij de omgeving waarvoor het bedoeld is;
- ondernemers meer invloed geven op investeringen in hun eigen buurt, dorp of bedrijfsomgeving;
- inwoners en lokale organisaties betrekken bij plannen die de bredere leefomgeving raken;
- ruimte bieden voor verschillende bijdragen per buurt of gebied;
- rekening houden met de economische positie en behoeften van een gebied;
- lokale samenwerking tussen ondernemers, inwoners en organisaties stimuleren;
- ruimte geven aan lokale prioriteiten in plaats van overal hetzelfde beleid toe te passen;
- de gemeente toezicht laten houden op een zorgvuldige en rechtmatige besteding;
- volledig inzicht geven in inkomsten, toekenningen en bestedingen van ieder Buurtfonds.
Geld voor de buurt. Zeggenschap bij de buurt.
Want wie een buurt iedere dag ziet, gebruikt en beleeft, weet vaak het beste wat die buurt nodig heeft.