De meest digitale gemeente van Nederland

Eén digitaal platform voor je hele gemeente

Nederland behoort tot de meest gedigitaliseerde landen ter wereld. We bankieren digitaal, identificeren ons online bij de overheid en regelen steeds meer zaken vanuit huis.

Toch is de lokale democratie nog vaak versnipperd over websites, vergadersystemen, documenten, nieuwsbrieven en verschillende digitale loketten.

Dorp voor Dorp vindt dat het anders kan.

Wij willen één volwaardig digitaal gemeentelijk platform waarop dienstverlening, informatie, lokale democratie en contact met de gemeente samenkomen.

Niet digitaliseren omdat het modern klinkt, maar omdat het de gemeente eenvoudiger, transparanter en toegankelijker kan maken.

Alles van je gemeente op één plek

Inwoners zouden niet eerst hoeven uitzoeken op welke gemeentelijke website, pagina of in welk systeem bepaalde informatie staat.

In één gemeentelijke app en webomgeving willen wij uiteindelijk onder andere samenbrengen:

  • live-uitzendingen van raads- en commissievergaderingen;
  • agenda's en alle bijbehorende openbare stukken;
  • besluiten en stemuitslagen;
  • begrijpelijke samenvattingen van vergaderingen;
  • informatie over projecten in jouw buurt of dorp;
  • contactmogelijkheden met raadsleden en bestuurders;
  • mogelijkheden om vragen te stellen en ideeën aan te dragen;
  • digitale discussies over lokale onderwerpen;
  • peilingen onder inwoners;
  • informatie van de eigen dorps- of wijkraad;
  • gemeentelijke dienstverlening;
  • en waar juridisch en technisch mogelijk: deelname aan formele democratische processen.

Eén ingang voor je gemeente.

Volg de gemeenteraad terwijl er wordt besloten

Wie een raadsvergadering wil volgen, moet dat eenvoudig kunnen doen.

Niet alleen via een livestream, maar in een omgeving waarin tegelijkertijd zichtbaar is waarover wordt gesproken.

Tijdens een vergadering moet je bijvoorbeeld vanuit de agenda direct naar het betreffende voorstel, de financiële onderbouwing, amendementen en moties kunnen gaan.

Na afloop moet zichtbaar zijn:

Wat is besloten? Wie stemde voor? Wie stemde tegen? En wat gebeurt er vervolgens met het besluit?

Daarmee sluit het platform rechtstreeks aan op ons streven naar de meest transparante gemeente van Nederland.

Openbaarheid wordt dan niet alleen het publiceren van informatie.

Het wordt informatie vindbaar, begrijpelijk en bruikbaar maken.

Meepraten terwijl de politiek praat

We willen onderzoeken hoe inwoners via het platform ook tijdens het politieke proces kunnen reageren, vragen stellen en met elkaar in gesprek kunnen gaan.

Een livechat of discussieomgeving kan daarbij interessant zijn, mits deze goed wordt gemodereerd en er duidelijke gedragsregels gelden.

Het digitale debat mag namelijk geen plek worden waar degene die het hardst roept automatisch de meeste aandacht krijgt.

Het doel is juist om meer inwoners op een laagdrempelige manier toegang te geven tot het lokale gesprek.

Niet iedereen komt 's avonds naar het gemeentehuis.

Bijna iedereen kan wel even zijn telefoon pakken.

Je eigen buurt of dorp binnen handbereik

Het platform moet niet alleen over het centrale gemeentebestuur gaan.

Juist onze dorps- en wijkgerichte democratie kan er een belangrijke plaats in krijgen.

Iedere buurt of ieder dorp kan een eigen digitale omgeving krijgen met lokale informatie, plannen, activiteiten en mogelijkheden om elkaar te vinden.

Bijvoorbeeld:

Wie zoekt…
Wie wil…
Wie kan…

Een vereniging zoekt vrijwilligers. Een jongere zoekt een stageplaats. Een ondernemer zoekt samenwerking. Een inwoner heeft een idee voor de buurt. Een lokale organisatie zoekt deelnemers voor een activiteit.

Het digitale platform kan mensen bij elkaar brengen.

Technologie vervangt de gemeenschap niet. Technologie kan het makkelijker maken om elkaar te vinden.

Weten wat er speelt vóórdat je het in de krant leest

Gemeentelijke informatie moet in de eerste plaats beschikbaar zijn voor inwoners zelf.

Daarom willen wij dat nieuwe openbare ontwikkelingen, voorstellen, vergaderstukken en besluiten via het platform rechtstreeks kunnen worden gevolgd.

Inwoners kunnen zelf aangeven over welke onderwerpen zij meldingen willen ontvangen.

Bijvoorbeeld:

Mijn dorp. Mijn wijk. Woningbouw. Verkeer. Parkeren. Natuur. Vergunningen. Gemeenteraad.

Zodra daarover nieuwe openbare informatie verschijnt, kan de inwoner daarvan een melding krijgen.

Zo hoeft iemand niet voortdurend gemeentelijke websites af te zoeken om te ontdekken wat er in zijn eigen omgeving gebeurt.

Van peiling naar referendum

Het platform kan ook een nieuwe vorm van digitale participatie mogelijk maken.

De gemeente kan inwoners bijvoorbeeld vragen wat zij van een idee vinden voordat er een definitief voorstel ligt.

Zo'n peiling is geen referendum en vervangt de gemeenteraad niet. Maar het kan wel vroeg zichtbaar maken hoe inwoners over een onderwerp denken.

Bij onderwerpen die uiteindelijk tot een referendum leiden, heeft zo'n digitaal platform nog een belangrijk voordeel.

Alle relevante openbare informatie kan op één plaats beschikbaar zijn. Voor- en tegenargumenten kunnen worden teruggelezen. Eerdere discussies zijn zichtbaar en inwoners kunnen zich al ruim vóór de stemming in het onderwerp verdiepen.

Een referendum begint dan niet pas op de dag waarop iemand zijn stem uitbrengt.

Het democratische proces begint veel eerder: bij informeren, vragen stellen, discussiëren en argumenten afwegen.

Digitaal stemmen: ambitieus, maar veilig en rechtsgeldig

Dorp voor Dorp wil uiteindelijk onderzoeken of inwoners bij lokale referenda veilig digitaal kunnen stemmen vanuit dezelfde gemeentelijke omgeving.

Onze ambitie is dat identificatie daarbij kan aansluiten op betrouwbare publieke digitale identificatie, zoals DigiD of toekomstige erkende identificatiemiddelen.

Maar hierbij geldt één harde voorwaarde:

democratische betrouwbaarheid gaat vóór digitaal gemak.

Identificeren is namelijk niet hetzelfde als een geheime, controleerbare en betrouwbare verkiezing organiseren.

Een digitaal stemsysteem moet onder andere de identiteit en stemgerechtigdheid kunnen controleren, terwijl tegelijkertijd het stemgeheim behouden blijft. Het moet bestand zijn tegen manipulatie en cyberaanvallen en de uitslag moet controleerbaar en betrouwbaar zijn.

Daarom voeren we digitaal stemmen alleen in als en zodra dit juridisch is toegestaan én aantoonbaar veilig en betrouwbaar kan worden georganiseerd.

Onze ambitie blijft staan.

Maar met verkiezingen en referenda experimenteren we niet ten koste van het vertrouwen in de uitslag.

Politici worden beter controleerbaar

Het platform kan daarnaast verkiezingen toegankelijker en inhoudelijker maken.

Kandidaten kunnen zich presenteren en inwoners kunnen eenvoudig bekijken wie zij zijn en waarvoor zij staan.

Maar na de verkiezingen verdwijnt die informatie niet.

We willen waar mogelijk ook zichtbaar maken hoe gekozen vertegenwoordigers daadwerkelijk hebben gestemd.

Was een raadslid vóór of tegen een bepaald voorstel?

Welke moties diende een partij in?

Welke verkiezingsbeloften zijn uitgevoerd?

Niet alleen vertellen waar je voor staat. Laat ook zien wat je hebt gedaan.

Dat maakt verkiezingen minder afhankelijk van slogans en geeft inwoners meer mogelijkheden om volksvertegenwoordigers gedurende hun hele raadsperiode te volgen.

Ook AI hoort bij een moderne gemeente

AI wordt steeds meer onderdeel van het dagelijkse werk, ook binnen de overheid. Het landelijke overheidsbeleid biedt inmiddels ruimte voor verantwoord gebruik van generatieve AI (AI die bijvoorbeeld teksten kan maken, samenvatten en analyseren), maar stelt daarbij nadrukkelijk voorwaarden aan onder meer privacy, veiligheid, betrouwbaarheid en risicoanalyse.

Dorp voor Dorp wil dat de nieuwe gemeente daarin vooruitloopt, maar niet ten koste van de vertrouwelijkheid van gemeentelijke informatie.

Medewerkers en bestuurders moeten niet zomaar vertrouwelijke documenten, persoonsgegevens of niet-openbare besluitvorming invoeren in openbare consumententoepassingen waarvan onvoldoende duidelijk is wat er met die gegevens gebeurt.

Daarom willen wij onderzoeken hoe de gemeente kan werken met afgeschermde AI-toepassingen die onder controle van de gemeente of een betrouwbare publieke/Europese omgeving draaien.

Daarbij kan worden gekeken naar open modellen en technologieën die lokaal of binnen een gecontroleerde infrastructuur kunnen worden gebruikt.

Dat sluit ook aan bij het landelijke overheidsbeleid, waarin open-sourceoplossingen en in Europa ontwikkelde toepassingen worden aangemoedigd om transparantie te vergroten en ongewenste afhankelijkheid te verminderen.

AI als hulpmiddel, niet als bestuurder

AI kan bijvoorbeeld helpen bij het samenvatten van grote hoeveelheden openbare informatie, het begrijpelijk maken van ingewikkelde teksten, het doorzoeken van gemeentelijke documenten en het ondersteunen van medewerkers.

Maar uiteindelijk blijft de mens verantwoordelijk.

Een algoritme bestuurt de gemeente niet.

Besluiten die inwoners raken moeten controleerbaar zijn en genomen worden onder menselijke verantwoordelijkheid. De landelijke overheid benadrukt bij de inzet van AI eveneens het belang van juridische, organisatorische en ethische waarborgen en risicoanalyses.

Digitalisering moet de democratie ondersteunen — niet vervangen.

Veilig communiceren binnen de gemeenteraad

Ook raadsleden moeten digitaal veilig met elkaar kunnen communiceren.

Wij willen dat raadsleden voor hun raadswerk gebruik kunnen maken van een eigen, goed beveiligd digitaal communicatieplatform van de gemeente, in plaats van daarvoor afhankelijk te zijn van apps zoals bijvoorbeeld WhatsApp.

Daarbij gelden passende beveiligingsniveaus voor verschillende soorten informatie.

Openbare politieke discussie moet openbaar kunnen blijven.

Vertrouwelijke informatie moet vertrouwelijk blijven.

En informatie die wettelijk geheim moet blijven, moet technisch ook overeenkomstig worden beschermd.

Digitale vooruitgang begint met digitale verantwoordelijkheid.

Niet iedereen is digitaal

De digitale gemeente mag nooit betekenen dat inwoners die minder digitaal vaardig zijn buiten de boot vallen.

Een app is een extra toegang tot de gemeente, geen reden om andere toegangswegen te sluiten.

Persoonlijk contact, telefonische dienstverlening en hulp aan inwoners die digitaal ondersteuning nodig hebben, moeten beschikbaar blijven.

Juist een digitale koplopergemeente moet begrijpen dat toegankelijkheid voor iedereen iets anders kan betekenen.

Digitaal waar het kan. Persoonlijk waar het nodig is.

Daarom wil Dorp voor Dorp:

  • één gemeentelijke app én webomgeving waarin informatie, dienstverlening en democratische participatie samenkomen;
  • raadsvergaderingen live koppelen aan agenda's, stukken, besluiten en stemgedrag;
  • inwoners zelf laten kiezen over welke lokale ontwikkelingen zij meldingen ontvangen;
  • digitale mogelijkheden voor vragen, discussie en contact met de lokale politiek;
  • buurten, wijken en dorpen een herkenbare eigen plek geven binnen het platform;
  • digitale peilingen gebruiken om inwoners eerder bij plannen te betrekken;
  • alle relevante informatie rond referenda overzichtelijk op één plek aanbieden;
  • digitaal stemmen bij lokale referenda onderzoeken, maar alleen wanneer dit wettelijk toegestaan, veilig, geheim en controleerbaar kan;
  • kandidaten en het stemgedrag van gekozen vertegenwoordigers beter inzichtelijk maken;
  • een goed beveiligde communicatieomgeving voor raadsleden;
  • verantwoord gebruik van AI binnen de gemeente, met sterke bescherming van persoonsgegevens en vertrouwelijke informatie;
  • waar passend inzetten op afgeschermde, open-source en/of Europese AI-oplossingen;
  • menselijke verantwoordelijkheid altijd leidend houden bij besluitvorming;
  • traditionele dienstverlening behouden voor inwoners die niet digitaal kunnen of willen deelnemen;
  • andere gemeenten uitnodigen om kennis, technologie en ontwikkelkosten te delen.

Eén gemeente. Eén digitale ingang.

Niet digitaliseren om minder contact met inwoners te hebben, maar juist om inwoners dichter bij hun gemeente en lokale democratie te brengen.